Jeśli jesteś nastolatkiem i chcesz dorobić przez internet, najpierw ustal, czy wybrane zajęcie jest dostępne w Twoim wieku. Pamiętaj, że zarabianie dla nastolatków nie sprowadza się do założenia konta: znaczenie mają też przepisy dotyczące pracy i zasady serwisu. Inne wymagania dotyczą zatrudnienia, a inne publikowania filmów czy wykonywania zleceń. Poznanie granic wieku pomoże Ci ocenić, co możesz zrobić samodzielnie, a kiedy potrzebny będzie udział rodzica. Nie zakładaj też, że samo dopuszczenie do platformy oznacza możliwość wypłaty. Na zarobek trzeba poświęcić czas i wykonać realną pracę.
Od ilu lat można zarabiać w internecie
Nie ma jednej granicy wieku dla każdego sposobu dorabiania online. Przed ukończeniem 13 lat nie masz zdolności do czynności prawnych, więc nie możesz samodzielnie zawierać umów. Między 13. a 18. rokiem życia Twoja zdolność jest ograniczona; sam wiek nie wystarcza więc do przyjęcia każdego zlecenia. Zatrudnienie jako pracownik młodociany jest możliwe od 15 lat po ukończeniu szkoły podstawowej i uzyskaniu świadectwa lekarskiego. Dotyczy prac lekkich albo przygotowania zawodowego. Młodociany do 16 lat może pracować najwyżej 6 godzin na dobę, a starszy – 8 godzin, bez nadgodzin i pracy w nocy. To warunki zatrudnienia, a nie automatyczna przepustka do serwisów internetowych.
Przed ukończeniem 16 lat praca zarobkowa na rzecz firmy lub innej organizacji jest dozwolona tylko wtedy, gdy prowadzi ona działalność kulturalną, artystyczną, sportową lub reklamową. Tak jest na przykład przy udziale w reklamie albo nagraniu dla marki. Potrzebna jest wtedy wcześniejsza zgoda rodzica lub opiekuna oraz zezwolenie inspektora pracy, o które występuje zleceniodawca.
Różnicę między korzystaniem z platformy a zarabianiem pokazują YouTube i Google AdSense. AdSense wymaga ukończenia 18 lat. Jeśli tworzysz filmy przed pełnoletnością, możesz zarabiać na YouTube tylko przez zatwierdzone konto AdSense rodzica lub opiekuna. Samo konto do publikowania treści nie wystarczy więc do uzyskiwania wypłat. Jak działa program partnerski, wyjaśniamy w tekście o zarabianiu na YouTube. W Polsce granica samodzielnego wyrażania zgody na przetwarzanie danych w serwisach i aplikacjach wynosi 16 lat; za młodsze dziecko zgodę wyraża rodzic. Przy innych platformach, na przykład serwisach z ogłoszeniami zleceń, sprawdź wymagany wiek w aktualnym regulaminie przed rejestracją.
Zgoda rodzica na umowę i założenie konta
Jeśli masz 13–18 lat, potrzebujesz zgody rodzica lub opiekuna prawnego na umowę, w której zaciągasz zobowiązania. Chcesz przyjąć płatne zlecenie na napisanie tekstu albo podpisać umowę zlecenia? Pokaż rodzicowi warunki przed ich zaakceptowaniem. Czym umowa zlecenia różni się od umowy o dzieło, wyjaśniamy w haśle umowa o dzieło online. Przy zakładaniu konta również sprawdź, czy jego używanie oznacza przyjęcie takich obowiązków. Bez zgody możesz zawierać umowy w drobnych bieżących sprawach życia codziennego, ale nie zakładaj, że płatne zlecenie do nich należy. Wyjątkiem jest umowa o pracę: możesz ją zawrzeć bez zgody rodzica, ale jeśli praca szkodzi Twojemu dobru, rodzic może ją rozwiązać za zezwoleniem sądu opiekuńczego. Jeśli masz mniej niż 13 lat, nie zawieraj umowy samodzielnie — formalności powinien załatwić przedstawiciel ustawowy.
Przy rejestracji odróżnij zgodę na zawarcie umowy od zgody na przetwarzanie danych. Jeśli serwis lub aplikacja prosi o taką zgodę dotyczącą danych, za osobę poniżej 16 lat wyraża ją rodzic. Starszy nastolatek może sam wyrazić zgodę dotyczącą danych, ale nadal potrzebuje zgody rodzica na umowę, w której zaciąga zobowiązania. Przed rejestracją pokaż rodzicowi warunki konta i treść proponowanej umowy. Ustalcie, kto akceptuje dokumenty, i zachowajcie potwierdzenie zgody, na przykład w korespondencji ze zleceniodawcą. Sama zgoda rodzica nie zastępuje spełnienia wymagań wiekowych serwisu.
Regulaminy serwisów i wymagany wiek
Serwisy ze zleceniami, panele ankietowe i platformy dla twórców mogą stosować różne zasady wieku. Sprawdź je przed założeniem konta, zamiast zakładać, że jeden próg obowiązuje wszędzie. W regulaminie szukaj osobno warunków rejestracji, wykonywania zadań i korzystania z programu zarobkowego. Dostęp do platformy nie zawsze oznacza możliwość samodzielnego otrzymywania wynagrodzenia. Zwróć też uwagę, czy zasady dotyczą samego użytkownika, czy również osoby, która ma otrzymać wypłatę. Jeśli zapis jest niejasny, zapytaj obsługę serwisu przed rozpoczęciem pracy.
Poniższe zestawienie łączy to, co wynika z przepisów, z tym, co trzeba sprawdzić w regulaminie konkretnego serwisu.
| Sposób zarabiania | Co wynika z przepisów lub zasad | Co sprawdzić |
|---|---|---|
| Program partnerski YouTube | Wypłaty przez Google AdSense, które wymaga 18 lat; młodszy twórca zarabia przez zatwierdzone konto AdSense rodzica lub opiekuna | Kto prowadzi konto AdSense i na czyje konto trafiają wypłaty |
| Panel ankietowy | Minimalny wiek uczestnika określa regulamin panelu | Wymagany wiek, kto otrzymuje nagrodę i od jakiej kwoty można ją wypłacić |
| Umowa zlecenia lub o dzieło | Od 13 do 18 lat potrzebna zgoda rodzica lub opiekuna; przed 16. urodzinami tylko przy działalności kulturalnej, artystycznej, sportowej lub reklamowej i za zezwoleniem inspektora pracy | Zakres pracy, termin, wynagrodzenie i prawo do wykorzystania wykonanego materiału |
| Umowa o pracę | Od 15 lat jako pracownik młodociany: prace lekkie lub przygotowanie zawodowe, świadectwo lekarskie | Czas pracy: do 16 lat najwyżej 6 godzin na dobę, potem 8 godzin, bez pracy w nocy |
Płatne ankiety dla niepełnoletnich
Płatnych ankiet szukaj w panelach badawczych dopuszczających niepełnoletnich oraz w badaniach kierowanych do młodzieży przez agencje badawcze. Możesz też trafić na zaproszenie do badania konsumenckiego, które ocenisz wspólnie z rodzicem. Przed rejestracją sprawdź aktualny regulamin i upewnij się, że możesz uczestniczyć. Sprawdź również, kto otrzymuje nagrodę i na jakich zasadach. Samo wypełnienie profilu nie gwarantuje zaproszeń. Na ankiety trzeba poświęcić czas, a do części badań nie zakwalifikujesz się po pytaniach wstępnych. Zapisuj poświęcony czas i przyznane nagrody, żeby ocenić, czy to warte wysiłku.
Podczas odpowiadania podawaj tylko informacje potrzebne do badania. Nie wpisuj numeru dokumentu, dokładnego adresu ani danych logowania do innych usług. Jeśli pytanie o zdrowie lub sytuację rodzinną wydaje Ci się zbyt osobiste, możesz przerwać ankietę. Pokaż rodzicowi informacje o przetwarzaniu danych, zanim założysz konto. Odpowiadaj zgodnie z prawdą: zmyślone odpowiedzi mogą skutkować odrzuceniem ankiety. Więcej wskazówek znajdziesz w tekście o wypełnianiu ankiet.
- Sprawdź, czy zaproszenie pochodzi z oficjalnego kanału wybranego panelu
- Nie otwieraj załączników przesyłanych przez nieznanych organizatorów badań
- Używaj osobnego hasła do panelu i nie udostępniaj go znajomym
- Przed rozpoczęciem badania sprawdź, czy możesz pominąć wybrane pytania
Bezpieczne zajęcia dla nastolatków
Zacznij od umiejętności, które już ćwiczysz w szkole lub wolnym czasie. Do pracy przez internet nadają się proste zadania związane z tekstem, grafiką i pomocą w nauce. Wybierz najpierw jedno niewielkie zlecenie dla kogoś, kogo znasz. Łatwiej wtedy ustalisz oczekiwany efekt i ocenisz, ile czasu zajmuje praca. Przy pierwszym zadaniu uwzględnij też rozmowę o szczegółach oraz poprawki. Zanim przyjmiesz płatne zlecenie, ustal z rodzicem zasady jego wykonania. Jeśli masz mniej niż 16 lat, pamiętaj o ograniczeniach opisanych na początku tekstu – pomysły z poniższej listy dotyczą przede wszystkim starszych nastolatków.
Wybieraj zadania z jasno określonym rezultatem: gotowym plikiem, poprawionym tekstem albo przeprowadzoną lekcją. Przed rozpoczęciem poproś o materiały potrzebne do pracy i uzgodnij termin oddania. Jeśli tworzysz coś z cudzych zdjęć, nagrań lub tekstów, upewnij się, że możesz ich użyć. Nie zakładaj, że materiał znaleziony w sieci jest dostępny do dowolnego wykorzystania. Czas potrzebny na kolejne zlecenia oszacujesz trafniej po wykonaniu pierwszego. Wynagrodzenie zależy od zakresu zadania i uzgodnionych poprawek, więc nie obiecuj więcej, niż możesz zrobić.
- Poprawiaj błędy w krótkich tekstach, uzgadniając wcześniej zakres zmian
- Przygotowuj proste prezentacje z materiałów dostarczonych przez zlecającego
- Pomagaj młodszym uczniom ćwiczyć konkretny temat podczas lekcji online
- Dodawaj napisy do nagrań, których autor pozwolił Ci użyć
- Twórz ilustracje na zamówienie, ustalając wcześniej rozmiar gotowego pliku
Zarobione pieniądze, podatek i ZUS
Pieniądze zarobione własną pracą należą do Ciebie. Jeśli masz 13–18 lat, możesz nimi dysponować bez zgody rodzica, chyba że sąd opiekuńczy z ważnych powodów postanowi inaczej. Serwisy i zleceniodawcy wypłacają wynagrodzenie zwykle przelewem, dlatego przyda się własny rachunek. Konto młodzieżowe zakłada się zazwyczaj z udziałem rodzica lub opiekuna.
- Dochodu z Twojej pracy nie dolicza się do dochodów rodziców – rozliczasz go we własnym imieniu
- Do ukończenia 26 lat przychody z umowy o pracę i z umowy zlecenia zawartej z przedsiębiorcą są zwolnione z PIT do 85 528 zł rocznie (ulga dla młodych); zwolnienie nie obejmuje umowy o dzieło ani działalności gospodarczej
- Uczeń szkoły ponadpodstawowej lub student przed ukończeniem 26 lat nie płaci składek ZUS od umowy zlecenia, chyba że zawiera ją z własnym pracodawcą; umowa o dzieło co do zasady nie rodzi składek
- Zachowaj umowy, potwierdzenia wypłat i informację PIT-11, którą zleceniodawca przesyła po zakończeniu roku
Pułapki i oferty, których trzeba unikać
Odrzuć ofertę, która obiecuje wysoki zarobek za kilka kliknięć lub wymaga opłaty przed rozpoczęciem pracy. Uważaj też na „zadania” polegające na kupowaniu produktów w zamian za obiecany zwrot pieniędzy. Oszust może najpierw wypłacić drobną kwotę, by skłonić Cię do większej wpłaty. Nie instaluj aplikacji przysłanej przez nieznajomego zleceniodawcę. Nie wpisuj haseł ani danych karty na stronach otwieranych z jego wiadomości. Jeśli oferta nie wyjaśnia, kto zleca pracę i za co płaci, nie podejmuj jej.
Szczególnie unikaj próśb o przyjmowanie cudzych przelewów i przesyłanie pieniędzy dalej. Nie zgadzaj się także na publikowanie fałszywych opinii ani wysyłanie prywatnych zdjęć jako warunku „rekrutacji”. Gdy ktoś naciska na natychmiastową decyzję lub każe ukryć rozmowę przed rodzicem, przerwij kontakt. Zachowaj wiadomości, zgłoś profil w serwisie i pokaż korespondencję zaufanej osobie dorosłej. Jeśli ktoś poznał Twoje hasło lub dane płatnicze, od razu zmień hasło i skontaktuj się z dostawcą usługi albo bankiem. Nie wpłacaj kolejnych pieniędzy, nawet gdy rozmówca obiecuje odzyskanie poprzedniej wpłaty. Podejrzany SMS możesz bezpłatnie przekazać do CERT Polska na numer 8080, a fałszywą stronę zgłosić przez incydent.cert.pl. Więcej przykładów opisujemy w tekście o tym, jak unikać oszustw przy wypełnianiu płatnych ankiet.
Najczęstsze pytania
Nie ma jednej granicy. Od 15 lat można pracować na umowę o pracę jako pracownik młodociany. Umowę zlecenia lub o dzieło nastolatek zawiera za zgodą rodzica, a przed 16. urodzinami tylko z podmiotem prowadzącym działalność kulturalną, artystyczną, sportową lub reklamową i za zezwoleniem inspektora pracy. Wiek wymagany w serwisach internetowych określa ich regulamin.
Tak, ale wypłaty z YouTube idą przez Google AdSense, które wymaga ukończenia 18 lat. Niepełnoletni twórca zarabia tylko przez zatwierdzone konto AdSense rodzica lub opiekuna.
Do ukończenia 26 lat przychody z umowy o pracę i z umowy zlecenia zawartej z przedsiębiorcą są zwolnione z PIT do 85 528 zł rocznie. Ulga nie obejmuje umowy o dzieło. Uczeń szkoły ponadpodstawowej lub student do 26 lat nie płaci też składek ZUS od umowy zlecenia.
Nastolatek w wieku 13–18 lat może sam dysponować swoim zarobkiem, bez zgody rodzica. Inaczej może postanowić tylko sąd opiekuńczy z ważnych powodów.
